WE ZIJN GELIJK, MAAR NIET VERGELIJKBAAR - Sabri Saad El Hamus.

 



Theatergezelschap De Nieuw Amsterdam (DNA) maakt voorstellingen over de wereld om ons heen. Artistiek leider van DNA, Sabri Saad El Hamus, o.a. bekend van de televisieseries Lijn 32 en Shouf! Shouf!, vertelt samen met acteur Junior Mthombeni over hun nieuwste voorstelling: PAX Europa. In een fascinerende talkshow gaan uiteenlopende gasten in discussie over Europa. Zijn ze in staat een PAX - een vrede - te sluiten, in deze turbulente tijd?


 

Door Loulou Sjerps

 foto credit: Leo van Velzen

 

PAX Europa is een coproductie met t,arsenaal Mechelen en het Antwerpse Toneelhuis. Het is de laatste theaterproductie in de PAX-serie. ‘PAX betekent vrede, en dat greep mij aan’, aldus El Hamus, ‘eigenlijk wilde ik de serie afsluiten met PAX Hollandia; een zoektocht naar de identiteit van Nederland. Mede door de samenwerking met de Belgische collega’s heeft het idee zich uiteindelijk doorontwikkeld tot PAX Europa, en zodra we dit besloten hadden werd het vraagstuk omtrent de identiteit van Europa actueler dan ooit. De transitie van Europa is heden ten dage overal om ons heen voelbaar. Iedereen is er eigenlijk mee bezig, met het tegenstrijdige gevolg dat iedereen zich - duidelijker dan voorheen - identificeert met Europa.

 

Trouw met het land van aankomst!

Met het actueler worden van Europese vraagstukken doelt El Hamus op de vluchtelingen die in groten getale het continent binnentreden en daarmee in alle bevolkingslagen het maatschappelijk debat overheersen; niet enkel op landelijk, maar ook op Europees en universeel niveau. El Hamus is zelf afkomstig uit Egypte. Toen hij naar Nederland kwam sloot hij een PAX met deze nieuwe cultuur. ‘Ik gebruik graag het huwelijk als metafoor, wanneer ik spreek over integratie. Een immigrant - of dit nou een vluchteling is of niet - moet willen trouwen met het land van aankomst. Tegelijkertijd moet dit land eveneens toegewijd het jawoord geven! In mijn geval is Egypte mijn moeder, en Nederland mijn vrouw. Nederland en ik hebben elkaar in de armen gesloten. Ik ben soms wel teleurgesteld, maar dat mag ook. Dat hoort bij het huwelijk.

              ‘Tegelijkertijd is er een groot verschil tussen de verschillende immigranten. Veel vluchtelingen zijn door hun omstandigheden gedwongen het land van herkomst te verlaten. Voor hen kan de verhouding met het nieuwe land aanvoelen als een gearrangeerd huwelijk. Een gedwongen huwelijk is uiteraard moeilijker dan een vrijwillig huwelijk. Een gezonde relatie staat of valt bij wederzijds respect! Wat ik hiermee wil zeggen is dat ik niet alleen inspanningen verwacht van Europa, maar ook van de nieuwe Europeanen. Gezien de situatie van veel vluchtelingen begrijp ik dat zij niet direct in staat zijn hun blik open te stellen, maar toch is het belangrijk om oog te hebben voor de nieuwe maatschappij waar je instapt, zodat je vervolgens je eigen positie daarin kunt bepalen. Dit is waarschijnlijk politiek gezien het meest rechtse gedachtegoed dat ik bezit. De schrijver van PAX Europa, Fikry El Azzouzi, heeft dit opgepikt en uitvergroot, met als resultaat dat mijn personage een stuk rechtser gekleurd is dan ikzelf. Dat is best complex, maar het draagt bij aan een breed scala van standpunten binnen de voorstelling’.

 

Europa versus PAX Europa.

Door verrassende keuzes te maken in het maakproces van de voorstelling wordt het publiek geconfronteerd met de culturele diversiteit in onze samenleving. Met PAX Europa heeft DNA zich een zeer beladen thematiek op de schouders gehaald, maar doordat de groep (ook achter de schermen) vertegenwoordigd wordt door zoveel verschillende Europese identiteiten ontstaat er een volwaardig debat. ‘De grootste denkfout waar ik vaak tegenaan loop is dat diversiteit wordt gezien als een soort eenheidsworst’ stelt Mthombeni. Binnen onze groep is er sprake van hyper-diversiteit, dit leidt tot ontzettend veel verschillende gedachten en meningen, dat is lastig, maar uiteindelijk hebben we daar bij het maken van PAX Europa duidelijk van geprofiteerd. We zijn allemaal op onze eigen manier opzoek naar hoe we ons moeten verhouden richting de transitie van Europa. PAX Europa gaat niet over een drang naar eenheid, maar wel over acceptatie van de diversiteit die bestaat’. El Hamus voegt daar aan toe: ‘Ik hoop dat PAX Europa  een blikverruimend effect heeft op ons publiek , letterlijk en figuurlijk. Dat we geen eenheid kunnen vormen, betekent niet dat we niet gelijk zijn aan elkaar. Er is een liedtekst van U2 die dit prachtig uitdrukt: ‘‘We’re one, but we’re not the same’’. ’

 

PAX Europa is te zien vanaf 22 maart t/m 25 mei in de theaters in Nederland en BelgiĎ. Kijk voor de volledige speellijst op www.denieuwamsterdam.nl

 

 

Publiciteitsbeeld: Paulina Matusiak & Eddy Wenting.